نشست نقد و بررسی کتاب «Aging and the Role of Exercise Training and Physical Activity» برگزار شد

نشست نقد و بررسی کتاب «Aging and the Role of Exercise Training and Physical Activity» برگزار شد.

نشست نقد و بررسی کتاب Aging and the Role of Exercise Training and Physical Activity با حضور دکتر غلامعلی کارگر رئیس دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی دانشگاه علامه طباطبایی، سیدمرتضی طیبی، دکتر بختیار ترتیبیان و دکتر رسول اسلامی، اعضای هیئت علمی دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، و با حضور ناقدان، دکتر صالحه مرتضوی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران و رئیس اداره سالمندان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، و دکتر فرشاد غزالیان، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات و رئیس کمیته توانبخشی فدراسیون پزشکی ورزشی، سه‌شنبه ۲۴ شهریورماه ۱۴۰۵ در سالن اجتماعات کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد.

تأکید بر نقش ورزش در پیشگیری از ناتوانی سالمندی

در ابتدای این نشست، دکتر غلامعلی کارگر رئیس دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی دانشگاه علامه طباطبایی، بر اهمیت پیشگیری و پویاتر کردن زندگی از طریق ورزش تأکید کرد.

وی با اشاره به فعالیت پژوهشکده سالمندی در دانشکده روان‌شناسی، بر ضرورت ایجاد پیوند میان این پژوهشکده و حوزه تربیت بدنی تأکید کرد و گفت باید زمینه ایجاد یک درس تخصصی در حوزه فیزیولوژی با عنوان «ورزش سالمندی» فراهم شود.

به گفته وی، فعالیت‌های جسمانی سالمندان باید به‌صورت علمی و دانشگاهی و با توجه به حرکت‌های اصلاحی مورد بررسی قرار گیرد و زمینه برای شکل‌گیری یک رشته میان‌رشته‌ای در این حوزه فراهم شود.

معرفی کتاب «سالمندی و نقش ورزش، تمرین و فعالیت بدنی»

در ادامه، دکتر احسان موحدیان، مدیر جلسه، توضیح مختصری درباره کتاب ارائه کرد. این اثر با عنوان فارسی «سالمندی و نقش ورزش، تمرین و فعالیت بدنی» در سال جاری توسط انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی منتشر شده است.

سه نفر در شناسنامه کتاب به‌عنوان ویراستاران معرفی شده‌اند.

دکتر سید مرتضی طیبی: او دانشیار گروه فیزیولوژی ورزشی دانشگاه علامه طباطبائی است و دکترای خود را در زمینه فیزیولوژی ورزشی ـ ایمنی‌شناسی دریافت کرده است. حوزه‌های پژوهشی او شامل تأثیر فعالیت بدنی بر شاخص‌های متابولیکی، ایمنی و خونی، بیماری‌های مرتبط با سالمندی، دیابت و تأثیر تمرینات مقاومتی و استقامتی است.

پروفسور بختیار ترتیبیان: استاد فیزیولوژی ورزشی و عضو گروه فیزیولوژی ورزشی دانشگاه علامه طباطبائی است. زمینه‌های اصلی فعالیت او شامل فعالیت بدنی و سالمندی، تغذیه، ورزش، تولیدمثل و سلامت است. در معرفی کتاب آمده که او بیش از ۱۷۰ مقاله علمی و ۳۱ کتاب تألیف یا مشارکت در تألیف داشته است.

دکتر رسول اسلامی: دانشیار فیزیولوژی ورزشی دانشگاه علامه طباطبائی و مدیر گروه فیزیولوژی ورزشی و مؤسسه علوم و سلامت ورزشی دانشگاه است. حوزه‌های پژوهشی او شامل فعالیت بدنی و سلامت، سازگاری ناشی از ورزش، سازگاری عصبی ـ عضلانی و فعالیت بدنی در سالمندی است.

این کتاب در ۹ فصل به ابعاد مختلف سالمندی و نقش فعالیت بدنی می‌پردازد. نظریه‌های سالمندی با تأکید بر نظریه ورزش، سلول‌های بنیادی در سالمندی، سالمندی توده عضلانی و تکیه بدن، تغییرات مرتبط با سالمندی، اختلال عملکرد آنزیم‌ها، اختلالات خواب، دستگاه تولیدمثل زنان، بیماری‌های مرتبط با افزایش سن و مشکلات کنترل وضعیت بدن در سالمندان از جمله موضوعات مورد بررسی در فصل‌های مختلف کتاب هستند.

محتوای کتاب بر اساس فصل‌ها

کتاب ۹ فصل اصلی دارد. فهرست مطالب دقیقاً این ۹ عنوان را معرفی می‌کند.

فصل اول: نظریه‌های سالمندی با تأکید بر نظریه ورزش

Aging Theories with Emphasis on Exercise Theory

این فصل مبانی نظری کتاب را تشکیل می‌دهد. موضوع اصلی آن این است که سالمندی دقیقاً چگونه و چرا اتفاق می‌افتد؟

در مطالعات سالمندی، نظریه‌های متعددی برای توضیح فرآیند پیری مطرح شده‌اند. کتاب در فصل نخست این نظریه‌ها را بررسی کرده و سپس آنها را با دانش مربوط به علوم ورزشی و فعالیت بدنی پیوند می‌دهد.

به بیان ساده، فصل اول می‌خواهد به این پرسش پاسخ دهد: آیا ورزش و فعالیت بدنی صرفاً پیامدهای سالمندی را کاهش می‌دهند، یا می‌توانند در خودِ فرآیند سالمندی و سازوکارهای زیستی آن نیز نقش داشته باشند؟ ناشر نیز تأکید می‌کند که نظریه‌های مختلف سالمندی در فصل اول بررسی شده و سپس با دانش در حال گسترش علوم ورزش و فعالیت بدنی تلفیق شده‌اند.

جایگاه فصل: مبانی نظری کل کتاب.

فصل دوم: سلول‌های بنیادی در سالمندی

Stem Cells in Aging

فصل دوم به نقش سلول‌های بنیادی در فرآیند سالمندی می‌پردازد. محور کلی فصل، رابطه میان افزایش سن و تغییر توانایی سلول‌های بنیادی برای حفظ، ترمیم و بازسازی بافت‌های بدن است.

این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که با افزایش سن، ظرفیت بازسازی بسیاری از بافت‌ها کاهش می‌یابد. بنابراین سلول‌های بنیادی می‌توانند یکی از مسیرهای مهم برای فهم تغییرات وابسته به سن و احتمالاً راهکارهای مقابله با برخی از این تغییرات باشند.

جایگاه فصل: ورود کتاب از سطح نظریه‌های سالمندی به سازوکارهای سلولی و بازسازی بافت‌ها.

فصل سوم: سالمندی، توده عضلانی و ترکیب بدن

Aging, Muscle Mass, and Body Composition

این فصل یکی از مهم‌ترین بخش‌های کتاب از منظر علوم ورزشی است. با افزایش سن، بدن دچار تغییر در توده عضلانی، قدرت و ترکیب بدن می‌شود. یکی از مفاهیم مهم مرتبط با این موضوع سارکوپنی (Sarcopenia)، یعنی کاهش توده و عملکرد عضلات، است.

پیشگفتار کتاب نیز بی‌تحرکی را یکی از عوامل مهم کاهش توده عضلانی و عملکردی معرفی می‌کند و سارکوپنی را با ضعف جسمانی (frailty) مرتبط می‌داند.

از منظر کلی کتاب، این فصل احتمالاً به یکی از اساسی‌ترین پرسش‌ها می‌پردازد: چگونه می‌توان با ورزش و تمرین، کاهش عضله و عملکرد فیزیکی ناشی از افزایش سن را محدود کرد؟

جایگاه فصل: ارتباط مستقیم میان سالمندی، عضلات، ترکیب بدن و فعالیت بدنی.

فصل چهارم: سالمندی و التهاب

Aging and Inflammation

این فصل به ارتباط میان افزایش سن و التهاب می‌پردازد. التهاب یکی از فرآیندهای مهم فیزیولوژیک بدن است و تغییرات آن با افزایش سن می‌تواند در بسیاری از اختلالات و بیماری‌های وابسته به سن نقش داشته باشد.

قرار گرفتن این فصل در کنار فصل‌های مربوط به سلول‌های بنیادی و عضلات نشان می‌دهد که کتاب تلاش می‌کند سالمندی را صرفاً به‌عنوان یک کاهش تدریجی توانایی جسمانی بررسی نکند، بلکه مکانیسم‌های سلولی، مولکولی و فیزیولوژیک آن را نیز مورد توجه قرار دهد.

فصل پنجم: اختلال عملکرد آنزیم‌ها در سالمندی

Enzyme Dysfunction in Aging

این فصل وارد سطح دیگری از فیزیولوژی سالمندی می‌شود: آنزیم‌ها و عملکرد سلولی. آنزیم‌ها برای بسیاری از واکنش‌های متابولیکی و سلولی ضروری هستند. بنابراین تغییر در عملکرد آنها می‌تواند بر فرآیندهای مختلف بدن در دوران سالمندی تأثیر بگذارد.

قرار گرفتن «اختلال عملکرد آنزیم‌ها» به‌عنوان یک فصل مستقل نشان می‌دهد که کتاب تلاش دارد تغییرات وابسته به سن را از منظر عملکرد سلولی و متابولیکی نیز بررسی کند.

فصل ششم: اختلالات خواب در سالمندی

Sleep Disorders in Aging

این فصل به یکی از جنبه‌های بسیار مهم زندگی سالمندان یعنی خواب اختصاص دارد. خواب با عملکردهای متعدد فیزیولوژیک و روانی ارتباط دارد و اختلالات خواب می‌توانند کیفیت زندگی افراد مسن را تحت تأثیر قرار دهند.

از منظر کلی کتاب، این فصل اهمیت دارد زیرا نشان می‌دهد بحث سالمندی فقط به عضلات، ورزش و بیماری‌های جسمانی محدود نیست؛ بلکه رفتار، استراحت و کیفیت زندگی نیز بخشی از مسئله سالمندی سالم محسوب می‌شوند.

فصل هفتم: دستگاه تولیدمثل زنان در سالمندی

Female Reproduction System in Aging

این فصل به تغییرات مرتبط با دستگاه تولیدمثل زنان در فرآیند سالمندی اختصاص دارد. در اینجا کتاب به تفاوت‌های فیزیولوژیک سالمندی میان زنان و مردان توجه می‌کند و یک حوزه تخصصی و جنسیت‌محور را وارد بحث سالمندی می‌کند.

با توجه به تخصص ویراستاران در حوزه‌های فیزیولوژی ورزشی، تولیدمثل و فعالیت بدنی، این فصل بخشی از رویکرد چندبعدی کتاب به سالمندی است.

فصل هشتم: بیماری‌های مرتبط با افزایش سن

Aging-associated Diseases

این فصل احتمالاً از نظر پزشکی و سلامت عمومی یکی از گسترده‌ترین فصل‌های کتاب است. موضوع اصلی، بیماری‌هایی است که با افزایش سن ارتباط پیدا می‌کنند. نکته مهم در چارچوب کتاب این است که سالمندی را مساوی با بیماری نمی‌داند. پیشگفتار صراحتاً تأکید می‌کند که سلامت نامطلوب، ناتوانی و وابستگی پیامدهای اجتناب‌ناپذیر افزایش سن نیستند.

بنابراین این فصل را باید در چارچوب مفهوم سالمندی سالم (Healthy Aging) فهمید: شناخت بیماری‌های مرتبط با سن و بررسی راه‌هایی که می‌توان از طریق سبک زندگی و فعالیت بدنی خطر آنها را کاهش داد.

فصل نهم: مشکلات کنترل وضعیت بدن در سالمندان

Postural Control Issues in Aged People

فصل پایانی به کنترل وضعیت بدن و تعادل در افراد سالمند اختصاص دارد. با افزایش سن، تغییرات عضلانی، عصبی، حسی و حرکتی می‌توانند توانایی حفظ تعادل و کنترل وضعیت بدن را تحت تأثیر قرار دهند.

از منظر علوم ورزشی، این مسئله اهمیت زیادی دارد، زیرا کاهش کنترل وضعیتی می‌تواند به کاهش استقلال فرد و افزایش آسیب‌پذیری سالمندان منجر شود. بنابراین این فصل در واقع کتاب را از سطح سلولی و مولکولی به عملکرد حرکتی و استقلال فرد سالمند می‌رساند.

شکل‌گیری یک تیم بین‌المللی برای تألیف کتاب

دکتر سیدمرتضی طیبی درباره چگونگی شکل‌گیری ایده تألیف این اثر گفت: گروه فیزیولوژی ورزشی دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی در سال‌های اخیر فعالیت‌های خود را گسترش داده و با تشکیل یک انجمن بین‌المللی، تلاش کرده است مباحث مرتبط با سالمندی و ورزش را به‌روز کند.

وی افزود: در تدوین کتاب از ظرفیت‌های فیزیولوژی ورزشی استفاده شده و با توجه به پیشکسوت بودن دکتر ترتیبیان، مسئولیت تنظیم ساختار و نظارت علمی اثر نیز بر عهده ایشان قرار گرفته است.

به گفته دکتر طیبی، برای هر فصل یک سردبیر مشخص شده و یک تیم بین‌المللی از پژوهشگران ایرانی و خارجی در فرآیند تدوین مشارکت کرده‌اند. ۱۰ نویسنده ایرانی و ۱۷ نویسنده بین‌المللی از کشورهای آمریکا، اروپا و آسیا در نگارش این کتاب مشارکت داشته‌اند و تلاش شده است اثر با استانداردهای بین‌المللی تدوین شود.

وی هدف اصلی برگزاری این نشست را بررسی میزان موفقیت کتاب در دستیابی به همین استانداردها عنوان کرد.

سالمندی؛ پدیده‌ای اجتناب‌ناپذیر

در ادامه، دکتر بختیار ترتیبیان، مدیر گروه فیزیولوژی ورزشی، با اشاره به دشواری و چالش‌های کار گروهی در تألیف چنین آثاری گفت این نوع فعالیت‌های گروهی بسیار پرچالش و زمان‌بر است، اما با تلاش گروه فیزیولوژی ورزشی، برای نخستین بار تیمی بین‌المللی برای تألیف چنین کتابی در ایران شکل گرفته است.

وی سالمندی را پدیده‌ای اجتناب‌ناپذیر دانست و تأکید کرد مواجهه علمی با آن نیازمند تعریف یک چارچوب نظری و سپس طراحی فعالیت‌های عملی بر اساس آن است.

دکتر ترتیبیان با اشاره به بررسی حدود ۱۵ نظریه مرتبط با سالمندی که از سال ۱۸۲۸ تا سال‌های اخیر مطرح شده‌اند، گفت در تدوین بخش نظری کتاب تلاش شده است با استفاده از دیدگاه‌های پژوهشگران داخلی و خارجی، تصویری جامع از این نظریه‌ها ارائه شود.

وی افزود طول عمر را می‌توان افزایش داد، اما نمی‌توان پیری را متوقف کرد؛ زیرا تفاوت‌های ژنتیکی و ویژگی‌های سلولی افراد باعث می‌شود سالمندی در افراد مختلف به شکل‌های متفاوتی بروز کند. از این رو، سالمندی باید با رویکردی نظری، یکپارچه و چندنظری مورد توجه قرار گیرد و در کنار ابعاد زیستی، جنبه‌های روان‌شناختی آن نیز مدنظر باشد.

سالمندی؛ تهدید یا فرصت؟

دکتر رسول اسلامی، عضو هیئت علمی دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، نیز با تأکید بر اهمیت موضوع سالمندی گفت ایران در سال‌های آینده به شکل جدی با این پدیده مواجه خواهد شد.

وی با انتقاد از نگاه عمدتاً سطحی و درمان‌محور به سالمندی، این پدیده را موضوعی چندوجهی دانست که ابعاد اجتماعی، اقتصادی و حتی امنیتی دارد و برای سیاستگذاری در این زمینه باید از منابع نظری و علمی بهره گرفت.

دکتر اسلامی تأکید کرد سالمندی را باید فرصتی برای توانمندسازی افراد و ارتقای رفاه و کیفیت زندگی آنان دانست و گفت با شکل‌گیری هسته‌های مطالعاتی تخصصی می‌توان این پدیده را به‌صورت علمی بررسی کرد و از ظرفیت فیزیولوژی ورزشی برای پیشبرد اهداف مرتبط با سلامت سالمندان بهره گرفت.

وی مواجهه با سالمندی را نباید از زمان ناتوانی فرد آغاز کرد، بلکه باید از دوره پیش از سالمندی و به‌ویژه میان‌سالی برای آن برنامه‌ریزی کرد. به گفته وی، میان‌سالی دوره‌ای طلایی برای سرمایه‌گذاری بر سلامت آینده است و فعالیت‌های ورزشی مقاومتی می‌تواند به ایجاد ذخیره عضلانی کمک کند و کیفیت زندگی افراد را در سال‌های سالمندی افزایش دهد.

وی تأکید کرد رویکرد اصلی کتاب، بررسی ابعاد فیزیولوژیک سالمندی و ارائه مبنایی علمی برای اقدامات و توصیه‌های مرتبط با سلامت این گروه است.

ضرورت تغییر نگاه به سالمندی

دکتر صالحه مرتضوی، ناقد نخست کتاب و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران و رئیس اداره سالمندان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سالمندی را یکی از دغدغه‌های مهم جهانی دانست و گفت سهم سالمندان در ایران در حال افزایش است و در سال‌های آینده افزایش چشمگیری خواهد داشت.

وی رشد جمعیت در دهه ۱۳۶۰ را یکی از عوامل مؤثر بر این روند دانست و تأکید کرد سیاستگذاری در حوزه سالمندی باید از هم‌اکنون مورد توجه قرار گیرد.

دکتر مرتضوی با بیان اینکه سالمندی موضوعی میان‌رشته‌ای است، حل مسائل این حوزه را نیازمند همکاری رشته‌ها و دستگاه‌های مختلف دانست. وی همچنین تأکید کرد افزایش طول عمر زمانی ارزشمند است که با افزایش کیفیت زندگی همراه باشد.

وی پیشنهاد کرد نگاه جامعه از «رویکرد بیماری‌محور» به سمت «رویکرد کارکردمحور» حرکت کند و مراقبت از سالمندان نیز به‌صورت یکپارچه دنبال شود.

به گفته وی، افزایش تحرک بدنی و انجام تمرینات ورزشی با شدت مناسب می‌تواند در پیشگیری از بسیاری از بیماری‌ها مؤثر باشد و حتی بر سن بیولوژیک افراد تأثیر بگذارد.

دکتر مرتضوی با اشاره به پایین بودن میانگین فعالیت ورزشی در جامعه ایران گفت سبک زندگی بسیاری از افراد مبتنی بر ورزش نیست و فضاها و امکانات ورزشی موجود نیز همواره متناسب با نیازهای سالمندان طراحی نشده‌اند. وی به نمونه‌هایی مانند تجهیزات ورزشی موجود در پارک‌ها اشاره کرد که لزوماً برای استفاده سالمندان استاندارد و مناسب نیستند.

وی تأکید کرد برای داشتن سالمندی مطلوب، سیاست‌های ورزشی باید از دوره نوجوانی و جوانی آغاز شود و در کنار آن، ملاحظات و نیازهای ویژه سالمندان نیز در طراحی برنامه‌های ورزشی مورد توجه قرار گیرد.

نقد ساختاری و محتوایی کتاب

دکتر مرتضوی در بخش دیگری از نقد خود به ساختار آموزشی و محتوایی کتاب پرداخت و گفت اثر از نظر ارائه نظریه‌های سالمندی و ارتباط آنها با حوزه تربیت بدنی، همچنین مباحث مرتبط با التهاب و سلول‌های بنیادی، محتوای قابل قبولی دارد و فصل نهم نیز از نظر کاربردی بودن ظرفیت مناسبی دارد؛ با این حال، استفاده بیشتر از دیدگاه سالمندشناسان و متخصصان طب سالمندی می‌توانست کیفیت این فصل را ارتقا دهد.

وی با اشاره به نامگذاری دهه جاری به‌عنوان دهه سالمندی سالم، اظهار کرد مناسب بود در کتاب به رویکردهای بین‌المللی مرتبط با این حوزه نیز اشاره بیشتری شود.

این ناقد همچنین به‌روزرسانی آمار در ویرایش‌های بعدی، توجه بیشتر به نقش خانواده در مراقبت از سالمندان و کمک به آنان برای انجام فعالیت‌های بدنی و نیز تلاش بیشتر برای کاربردی کردن مباحث کتاب در نظام سلامت را ضروری دانست.

دکتر مرتضوی همچنین بر ضرورت توجه بیشتر به تفاوت‌های جنسیتی در حوزه سالمندی و فعالیت بدنی تأکید کرد و گفت تفاوت‌های فیزیولوژیک و بدنی زنان و مردان اقتضا می‌کند ملاحظات و توصیه‌های مرتبط با فعالیت بدنی برای دو جنس با دقت بیشتری بررسی شود.

وی در نقد ساختاری کتاب نیز به نبود برخی عناصر تکمیلی آموزشی، از جمله فهرست تفسیری، اهداف یادگیری، چکیده پایان فصل، نکات کلیدی، منابع پیشنهادی و پرسش‌های کلیدی در ابتدای فصل‌ها اشاره کرد. همچنین به گفته وی، در برخی نمودارها و شکل‌ها منابع به‌طور مشخص درج نشده‌اند که لازم است در ویرایش‌های بعدی اصلاح شود.

کتابی پیشرو و آینده‌نگر

در ادامه، دکتر فرشاد غزالیان، ناقد دوم اثر و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات و رئیس کمیته توانبخشی فدراسیون پزشکی ورزشی، این اثر را حاصل یک کار گروهی ارزشمند و آینده‌نگرانه دانست و گفت با توجه به سرعت گسترش پدیده سالمندی در ایران، تدوین چنین کتابی نشان‌دهنده پیشرو بودن دانشگاه علامه طباطبایی در توجه به موضوع سالمندی است.

وی با اشاره به عنوان کتاب، بر ضرورت دقت بیشتر در انتخاب واژگان آن تأکید کرد و گفت در عنوان اثر، سه مفهوم در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند که لازم است مبنای انتخاب این مفاهیم و نسبت آنها با یکدیگر برای مخاطب روشن‌تر باشد.

دکتر غزالیان همچنین گفت استفاده از واژه «نقش» در عنوان کتاب، دامنه انتظارات از محتوای اثر را افزایش می‌دهد و این انتظار را ایجاد می‌کند که طیف گسترده‌تری از مباحث مرتبط با نقش ورزش، تمرین و فعالیت بدنی در سالمندی مورد بررسی قرار گیرد.

وی فصل‌بندی کتاب را در مجموع مناسب ارزیابی کرد، اما گفت در ترتیب برخی مباحث می‌توان بازنگری کرد. به گفته وی، بهتر بود ابتدا چارچوب نظری و نظریه‌های سالمندی به‌صورت جامع مطرح می‌شد، سپس تحولات ناشی از سالمندی در سیستم‌های مختلف بدن مورد بررسی قرار می‌گرفت و در ادامه، مباحث مرتبط با تغییرات سلول‌های بنیادی در فرآیند سالمندی ارائه می‌شد.

این عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی در عین حال، توالی کلی کتاب را مناسب دانست و گفت اثر از مباحث فیزیولوژیک به موضوعات شناختی و عملکردی، از جمله اختلالات خواب، حرکت می‌کند و از این منظر سیر مناسبی را دنبال کرده است.

دکتر غزالیان همچنین بر ضرورت اصلاح برخی واژه‌های تخصصی تأکید کرد و گفت در یکی از فصل‌ها بهتر است به جای واژه Reproduction از اصطلاح Reproductive یا معادل فارسی «باروری» استفاده شود. همچنین در پایان فصل مربوط به سالمندی، استفاده از اصطلاح Older People به جای Aged People دقیق‌تر است.

وی وجود آزمون‌ها و ابزارهای ارزیابی مناسب در کتاب را از نقاط قوت آن دانست، اما تأکید کرد وزن مباحث مربوط به فعالیت بدنی در مقایسه با مباحث نظری، متناسب با عنوان و هدف کتاب نیست و لازم است در ویرایش‌های بعدی سهم مباحث کاربردی و فعالیت بدنی افزایش یابد.

دکتر غزالیان در مجموع این اثر را کاری پیشرو دانست و ابراز امیدواری کرد که در ویرایش‌های بعدی، با توجه به نکات مطرح‌شده از سوی منتقدان، کتاب کامل‌تر و کاربردی‌تر شود.

پاسخ نویسندگان به نقدها

در بخش پایانی نشست، نویسندگان کتاب ضمن تشکر از نقدها و پیشنهادهای مطرح‌شده، بر اهمیت دیدگاه‌های منتقدان در ارتقای کیفیت ویرایش‌های بعدی تأکید کردند.

نویسندگان توضیح دادند که رویکرد اصلی آنها در نگارش کتاب، توجه هم‌زمان به ابعاد زیستی و اجتماعی سالمندی بوده است و فصل‌های پایانی کتاب نیز بیشتر به معرفی پارامترهای فیزیولوژیک مرتبط با این دوره از زندگی اختصاص یافته‌اند.

آنان درباره واژه‌گزینی و اصطلاحات تخصصی نیز تأکید کردند که این موضوع در ویرایش‌های بعدی با دقت بیشتری بررسی خواهد شد.

همچنین در پاسخ به نقدهای مطرح‌شده درباره فصل‌بندی کتاب، توضیح داده شد که برای تعیین ساختار و توالی مباحث، زمان قابل‌توجهی صرف شده و تلاش شده است سیستم‌های مختلف مرتبط با فعالیت بدنی و سالمندی به‌صورت منظم مورد بررسی قرار گیرند.

نویسندگان درباره افزایش جنبه‌های کاربردی کتاب نیز اعلام کردند که انجمن مرتبط با این حوزه در دانشگاه، سه پیش‌نویس دستورالعمل برای سالمندان فعال، نیمه‌فعال و بیمار تهیه کرده است که می‌تواند در ادامه برای کاربردی‌تر کردن مباحث کتاب مورد استفاده قرار گیرد.

آنان تأکید کردند نکات مطرح‌شده از سوی منتقدان، به‌ویژه در حوزه ابعاد اجتماعی سالمندی، در ویرایش‌های بعدی مورد توجه قرار خواهد گرفت. همچنین بخشی از نکات کلیدی در قسمت نتیجه‌گیری کتاب گنجانده شده و سایر پیشنهادهای مطرح‌شده، از جمله توجه بیشتر به برنامه‌های بین‌المللی مرتبط با سالمندی، نیز در بازنگری‌های آینده بررسی خواهد شد.

جمع‌بندی

در مجموع، حاضران در این نشست سالمندی را پدیده‌ای اجتناب‌ناپذیر و چندبعدی دانستند که مواجهه با آن تنها از طریق یک رشته یا یک دستگاه امکان‌پذیر نیست و نیازمند همکاری میان‌رشته‌ای حوزه‌هایی همچون فیزیولوژی ورزشی، پزشکی، روان‌شناسی و علوم اجتماعی است.

یکی از مهم‌ترین محورهای مطرح‌شده، ضرورت آغاز مداخلات پیشگیرانه پیش از ورود افراد به دوره سالمندی بود. بر این اساس، میان‌سالی به‌عنوان دوره‌ای مهم برای سرمایه‌گذاری بر سلامت آینده معرفی شد و فعالیت بدنی منظم، به‌ویژه تمرینات مقاومتی، از عوامل مؤثر در حفظ توانایی‌های جسمانی و کاهش پیامدهای ناتوان‌کننده سالمندی دانسته شد.

همچنین تأکید شد افزایش طول عمر به‌تنهایی کافی نیست و سیاست‌های مرتبط با سالمندی باید هم‌زمان بر افزایش کیفیت زندگی، حفظ استقلال، توانمندسازی و ارتقای عملکرد افراد متمرکز باشد. در این چارچوب، تغییر رویکرد از بیماری‌محوری به کارکردمحوری و طراحی فضاها و برنامه‌های ورزشی متناسب با نیازهای سالمندان از ضرورت‌های مهم جامعه امروز عنوان شد.

کتاب Aging and the Role of Exercise Training and Physical Activity نیز به‌عنوان تلاشی علمی برای ایجاد پیوند میان مباحث نظری سالمندی و کاربردهای ورزش و فعالیت بدنی معرفی شد. مشارکت پژوهشگران ایرانی و بین‌المللی، استفاده از رویکرد میان‌رشته‌ای و توجه به ابعاد مختلف فیزیولوژیک سالمندی از جمله ویژگی‌های برجسته این اثر عنوان شد.

در پایان نشست، بر این نکته تأکید شد که مواجهه مؤثر با سالمندی باید از سال‌ها پیش از آغاز ناتوانی آغاز شود. سرمایه‌گذاری بر فعالیت بدنی و سلامت در دوره‌های جوانی و میان‌سالی می‌تواند زمینه‌ساز سالمندی سالم‌تر، مستقل‌تر و باکیفیت‌تر باشد و دانشگاه‌ها نیز می‌توانند با توسعه پژوهش‌های میان‌رشته‌ای و آموزش تخصصی در حوزه ورزش سالمندی، نقش مهمی در پاسخ علمی به روند رو به رشد سالمندی در کشور ایفا کنند.