برگزاری نشست نقد و بررسی کتاب تطور مفهوم خدا از دکارت تا نیچه

نشست نقد و بررسی کتاب تطور مفهوم خدا از دکارت تا نیچه با حضور نویسنده کتاب دکتر صالح حسن زاده عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی و با حضور ناقدین به صورت برخط برگزار شد.

در ابتدای نشست دکتر حسن زاده گفت: خداپرستی توحیدی نشان می دهد پرسش از خدا و رابطه آن با جهان در صدر پرسش ها بوده و پیشرفت فناوری هم از اهمیت این پرسش نکاسته است. من هم در تلاش برای پاسخ به این پرسش تصورات از خدا از قرون باستان و از دکارت تا نیچه را مورد بررسی قرار داده ام. زیرا رسالت اصلی فلسفه، بحث در مورد خداست. تطورات بحث در مورد خدا و برداشت متفاوت فلاسفه از خدا را نیز مورد مداقه قرار داده ام.

وی افزود: نارسایی تبیین دین از سوی کلیسا و برخورد آن با ارباب علم و پیشرفت علوم باعث شک و الحاد برخی و مسائل دیگری شد. روش های خداشناسی برخی عقل گرایی، برخی حسی، برخی تلفیقی و .. بوده است. در این کتاب پس از بررسی آرای معرفتی فلاسفه در مورد خدا، تطور مفهوم خدا و تحلیل و داوری این آرا مدنظر بوده است.

پس از تشریح دیدگاه و برداشت فلاسفه مختلف غربی از دکارت تا نیچه در مورد خداوند توسط دکتر صالح حسن زاده، آقایان دکتر علی کربلایی پازوکی و دکتر سید جابر موسوی راد، ناقدین نشست دیدگاه ها و نقدهای خود را در مورد کتاب مذکور بیان کردند. از جمله نکات مورد اشاره توسط دکتر کربلایی پازوکی می توان به پیشنهاداتی در مورد ضرورت ارائه بحث های مقدماتی در مورد امکان پذیر بودن یا نبودن تصور خدا در این کتاب، بیان اشتراک لفظی و مفهومی و خلط مبحث در این زمینه برای مفهوم شناسی خدا، تفکیک قلمروی عقل و ایمان، تشریح دوره های الهیاتی که دیدگاه ها در مورد خدا در آنها شکل گرفته و بسترهای مرتبط با آن، بررسی صفات خدا، محدوده درک عقل نظری، مقایسه دیدگاه اندیشمندان با یکدیگر در این کتاب، ارائه جمع بندی نظرات هر اندیشمند، تحلیل روشمند و ساختارمند هر یک از دیدگاه ها، خروج از بحث در برخی مواقع و اشاره به نظرات مرتبط اندیشمندان اسلامی و در نهایت ضرورت ارائه تصویری نهایی از مفهوم درست خدا توسط خود نویسنده اشاره کرد.

از جمله نکات مورد اشاره توسط دکتر موسوی راد نیز می توان به بررسی جامع دیدگاه های فلاسفه در مورد مفهوم خدا، استفاده از منابع متعدد و دست اول به عنوان نقاط قوت و نیفزودن معادل های انگلیسی، عدم ارائه توضیحات تکمیلی و نقد در مورد برخی دیدگاه های فلاسفه غربی به خصوص با توجه به دیدگاه های فلاسفه مسلمان اشاره کرد.

دکتر حسن زاده نیز در پاسخ به افزودن برخی اصلاحات در چاپ های جدیدتر و رفع کاستی های مورد اشاره داوران در مطالب افزوده شده به کتاب و نیز ماموریت اصلی کتاب یعنی بررسی سیر تطورات مفهوم خدا اشاره کرد که باعث شده بیان برخی نقدهای داوران در متن کتاب، ضرورت نداشته باشد.